Komunikado di Prensa Relato Anual 2024 RvAC

KOMUNIKADO DI PRENSA

Dia 10 di yüli 2025

 

Konseho di Konsulta Kòrsou:

 

Urgensia nunka no mag bai a kosto di kalidat

 

Willemstad – Na 2024 e karga di trabou di Konseho di Konsulta Kòrsou (RvA) a keda komparabel ku añanan anterior, ku 39 petishon pa konseho di kua 32 a keda finalisá. Sobrá petishon pa konseho ta pendiente ainda òf a manda bèk. Loke ta yama atenshon atrobe, ta e kantidat haltu di petishon pa konseho urgente, ku ta representá 31% di tur petishon pa konseho. E petishonnan pa konseho urgente aki ta debí tambe na e preshon di tempu rondó di e evaluashon di Caribbean Financial Action Task Force (CFATF), enfoká riba legislashon kontra labamentu di plaka i finanshamentu di terorismo.

 

Komunikashon i kontaktonan di Konseho ku media

Na 2024 RvA a evaluá e forma di komunikashon ku gruponan eksterno i a krea un plan di komunikashon nobo. E plan ta identifiká e metanan di komunikashon i e gruponan meta: gobièrnu, Staten, atministrashon públiko, media i públiko en general.

Na yanüari 2024 Konseho a saka un komunikado di prensa tokante e renunsia di un miémbro i nombramentu di dos miémbro nobo. Na yüli 2024 Konseho a emití dos komunikado di prensa tokante e relato anual di 2023. Un a enfoká riba desaroyonan interno importante i asuntunan hurídiko; e otro a fiha riba e ensayo di drs. R. van den Bergh tokante e alkanse di gobièrnu su deber di kuido.

 

Petishon pa konseho urgente

Algun aña kaba, e kantidat grandi di petishon pa konseho urgente ta motibu pa gran preokupashon pa RvA. No solamente debí na e èkstra preshon di trabou, pero sigur tambe for di e prinsipio di vigilansia di kalidat. Maske Konseho ta hasi su máksimo esfuerso pa atendé konsehonan urgente, el a ahustá su maneho riba e tereno akí for di 2023. Pa kada petishon ta evaluá krítikamente si e motibunan pa urgensia ta válido, i si ta alkansabel pa duna un konseho fundá dentro di e término ku generalmente ta stipulá pa prosesá petishonnan pa konseho urgente. Den e konteksto akí Konseho a informá gobièrnu dia 20 di novèmber 2024 ku no ta alkansabel pa konsehá ku urgensia riba un proyekto di lei enkuanto impuesto mínimo 2024. Den e karta Konseho a ripití su preokupashon, ku e kantidat grandi di petishon pa konseho urgente ta mina e kondishonnan pa legislashon di bon kalidat. Tambe Konseho ta afirmá ku e situashon aki por krea e impreshon ku gobièrnu ta bagatelisá e papel di órganonan di konsulta. Konseho lo hasi esfuerso sí pa mas pronto posibel duna un konseho di kalidat haltu riba e proyekto di lei konserní.

 

Motibunan válido pa petishonnan urgente

Konseho ta rekonosé ku sa tin motibu ku ta hustifiká un tratamentu urgente. Pa por husga esaki, gobièrnu mester motivá e nesesidat, loke hopi biaha no ta sosodé. Un motibu válido ta, por ehèmpel, ora tin riesgo ku ta pasa e término di implementashon di un regulashon internashonal. Esei tabata e kaso, entre otro, ku e konseho riba kambio di Kódigo Penal i Kódigo di Prosesamentu Penal, i ku konsehonan ku ta toka e lei di droga.

Un tratamentu urgente por ta hustifiká tambe pa remediá un fayo den regulashon urgentemente, òf pa evitá ku mester implementá un regulashon ku forsa retroaktivo. Un posibel motibu válido mas ta ora e falta di un tratamentu urgente por afektá presupuesto seriamente. E último aki a konta pa un konseho riba un proyekto di lei enkuanto weganan di suèrtè, i riba e proyekto di dekreto nashonal pa adaptá e reglanan di pago di e seguro básiko di enfermedat 2014.

 

Supervishon di progreso

RvA ta enfatisá tur aña di nobo kon importante ta pa vigilá e trayekto legislativo bon. No semper esaki tin e efekto deseá. Por ehèmpel, gobièrnu tabata sa for di 2023 ku un evaluashon lo a tuma lugá na yüni 2024 pa midi si a implementá rekomendashonnan anterior di Financial Action Task Force (FATF). Paisnan, entre otro Kòrsou, mester traha legislashon i regulashon pa e implementashon ei. Minister-Presidente a pidi Konseho pa pone e dokumentonan konserní riba agenda na tempu. Tòg te na mei  2024 ainda Konseho a risibí solamente un kantidat limitá di proyekto di lei di gobièrnu. Keda sin kumpli ku normanan internashonal por tin konsekuensia negativo pa e integridat finansiero i ekonomia di Kòrsou. Tòg Konseho ta atvertí e aña aki atrobe ku urgensia nunka no mag bai a kosto di kalidat. Por lo tanto, segun Konseho ta gobièrnu ta responsabel pa supervisá e proseso pa por reakshoná na tempu riba kambionan legislativo nesesario.

 

Informashon riba konsehonan emití

Konseho ta para pa publisidat i transparensia den un estado di derecho demokrátiko. Riba e website www.raadvanadvies.cw siudadanonan por tuma nota di tur petishon pa konseho risibí di gobièrnu i di Staten, i tambe tur konseho pidí òf no pidí ku Konseho a duna riba eseinan. Ta hasi un eksepshon solamente si e minister en kestion a disidí ku tin motibu fundá pa no publiká un konseho.

For di dia a fiha un Guión Sirkular riba regulashon na novèmber 2024, RvA ta pone e teksto original tambe riba su website di e konsepto di un reglamentu riba kua el a duna konseho i un aklarashon riba dje. Esaki ta tuma lugá despues ku gobièrnu mes a publiká e teksto aki huntu ku un ‘rapòrt komplementario’ ku ta enserá e reakshon di gobièrnu riba e konseho di RvA. Un splikashon bon motivá pakiko gobièrnu no a sigui un konseho, ta reforsá kalidat di e tratamentu parlamentario di un proyekto di lei.

 

Aktornan indispensabel den nos sistema demokrátiko

Konseheronan krítiko i independiente den nos sistema demokrátiko, manera Konseho di Konsulta i Konseho Sosial Ekonómiko (SER) ta aktornan indispensable den un sistema di ‘checks and balances’. Neglishá nan konsehonan ta mina nan meta prinsipal, esta vigilá i mehorá legislashon i bon gobernashon. Esei sa sosodé, manera a sali na kla den un karta di Konseho pa Staten fechá 2 di ougùstùs 2024. Konseho di Konsulta ta afirmá ku instanshanan ku pidi konseho, mester konsiderá e konseho aki seriamente tambe. Eventualmente nan por refutá e argumentonan den e konseho di un forma motivá den e aklarashon riba e proyekto di lei di inisiativa.

 

Kombatimentu di krimen ku ta pasa frontera

Na 2024 RvA a risibí diferente petishon pa konseho en konekekshon ku kombatimentu di krimen ku ta pasa frontera. Tambe tabatin petishon pa konseho urgente enkuanto implementashon i kumplimentu ku norma- i tratadonan internashonal ku ta enfoká riba kombatimentu di krímen ku ta pasa frontera. E kriminalidat en kestion tin di haber partikularmente ku finanshamentu di terorismo, labamentu di plaka, i trafikashon internashonal di droga. Diferente dokumento, entre otro e Plan di Maneho Hudisial Stratégiko 2022 – 2025 i e National Risk Assessment 2020, ta mustra ku partikularmente trafikashon di droga ta forma un menasa grandi, entre otro komo delito tras di hopi kaso di labamentu di plaka. E lasonan entre mundu superior i baho mundu tambe ta forma un menasa serio pa e estado di derecho demokrátiko. Konseho ta enfatisá ku mester trata legislashon riba e tereno akí ku diligensia pa evitá ku Kòrsou ta kana atras miéntras kriminalidat ta bira mas i mas kreativo i kompliká. Tambe mester evitá ku Kòrsou ta resultá riba lista internashonal shinishi òf pretu di Financial Action Task Force (FATF). Un enfoke diligente ke men na promé lugá un enfoke na tempu. I no manera ta e kaso hopi biaha, te ora un evaluashon di un organisashon internashonal manera Caribbean Financial Action Task Force (CFATF) ta dilanti porta.

 

Akshon proaktivo di Konseho

E aña ku a pasa Konseho di Konsulta a duna konseho tambe sin ku a pidié, ku e meta pa ahustá posibel riesgo na tempu. Un ehèmpel di akshon proaktivo di Konseho di Konsulta ta e promé konseho no pidí ku el a emití enkuanto e proyekto di lei riba weganan di suèrtè. A duna e konseho aki komo no a sigui sierto huisio krusial den un konseho emití na 2023 riba e proyekto di lei. Mas despues tambe den un modifikashon di e proyekto di lei aki, pa medio di un di dos nota di modifikashon, Konseho a tuma e inisiativa pa señalá fayonan hurídiko krusial den e promé nota di modifikashon riba e proyekto di lei aki – ku no a someté na Konseho di Konsulta pa un konseho – maske no a pidi Konseho di Konsulta ofisialmente pa hasi esaki. E ehèmpelnan aki ta ilustrá e aspirashon di Konseho pa garantisá kalidat legislativo i prinsipionan di estado di derecho, tambe ora ta trata di kasonan kompliká òf polítikamente delikado.

 

Relato annual 2024 riba website

Riba e website www.raadvanadvies.cw di Konseho por tuma nota di e relato anual kompletu di 2024. Eiden por tuma nota tambe di e kontribushon temátiko riba título personal di dr. Brede Kristensen titulá: ‘Democratie is tijdloos menselijk’ (Demokrasia ta eternamente humano)’.

 

RvA tin 9 miembro

Konseho di Konsulta Kòrsou (RvA) ta konsistí aktualmente di visepresidente Lizanne Dindial i e miembronan Jeffrey Sybesma, Charlene Alberto, Wilfred Flocker, Michael Willem, Luigi Virginia,  Josephine Provence i Gregory Damoen. Sekretario di RvA ta Cadlyn Raphaëla ku un staf ku ta asistí e Konseho. Pa konsepto di su funshon, Su Ekselensia Gobernador Lucille George-Wout ta presidente di e Alto Kolegio di Estado akí.

 

Na nòmber di e Visepresidente di Konseho di Konsulta Kòrsou

Señora mr. C. Raphaëla, sekretario.